Tài liệu kỹ thuật GPR dành cho kỹ sư và tư vấn Việt Nam: lập phương án khảo sát, kiểm soát dữ liệu, diễn giải, độ sâu, độ tin cậy và kiểm chứng.
Không được dùng riêng biên độ tín hiệu hoặc màu hiển thị để kết luận có hốc rỗng, xác định mức độ hư hỏng, thể tích ảnh hưởng, sức chịu tải, khối lượng xử lý hoặc lựa chọn giải pháp sửa chữa.
Ăng-ten phát xung điện từ và thu năng lượng phản hồi theo thời gian. Phản xạ xuất hiện tại vị trí có chênh lệch tính chất điện từ, chẳng hạn ranh giới vật liệu, cốt thép, đường ống, mép kết cấu, vùng thay đổi độ ẩm hoặc nền đất không đồng nhất. Mặt cắt radar là biểu diễn đã xử lý của các dạng sóng thu được, không phải lát cắt địa chất theo nghĩa trực quan.
Độ dẫn điện, hằng số điện môi, độ ẩm, cốt thép, điều kiện tiếp xúc bề mặt, tần số ăng-ten, hình học mục tiêu và quy trình xử lý đều ảnh hưởng đến kết quả. Nhiều nguyên nhân vật lý có thể tạo tín hiệu tương tự; ngược lại, một khuyết tật có thể biểu hiện yếu hoặc không rõ.
Yêu cầu “quét khu vực này” chưa đủ để lập phương án. Cần xác định quyết định mà kết quả khảo sát phải phục vụ: tìm cốt thép trước khi khoan; kiểm tra tính liên tục của lớp kết cấu; sàng lọc vùng có dấu hiệu mất tiếp xúc dưới sàn; xác định vị trí kiểm chứng; hay đối chiếu với tuyến thoát nước nghi ngờ.
Câu hỏi quyết định phạm vi, khoảng cách tuyến, hướng quét, độ chính xác tọa độ, lựa chọn thiết bị, quy trình xử lý và mức độ kiểm chứng cần thiết.
Mỗi tuyến phải có gốc, hướng, chiều dài và hệ tọa độ gắn với mốc nhận biết được tại công trường. Hồ sơ cần thể hiện khoảng cách tuyến, vùng bị che khuất, tuyến rút ngắn và khu vực không tiếp cận được.
Không nên vẽ ranh giới khép kín nếu chỉ có các tuyến song song hoặc tuyến cắt không đi qua vị trí tín hiệu mạnh nhất.
Tần số cao thường cho chi tiết tốt hơn ở vùng nông; tần số thấp có thể duy trì tín hiệu ở thời gian muộn hơn nhưng độ phân giải giảm. Khả năng xuyên sâu thực tế phụ thuộc vào toàn bộ cấu hình thiết bị và điều kiện vật liệu, đặc biệt là độ ẩm, đất sét và độ dẫn điện. Không thể cam kết chiều sâu chỉ dựa vào tần số danh nghĩa.
Cần lập danh mục tệp theo khu vực, tuyến và dải tần; kiểm tra số vết đo, bước lấy mẫu, cửa sổ thời gian, khoảng cách vết đo, hướng tuyến và chiều dài. Phải phát hiện tệp thiếu, trùng, bị cắt, đảo hướng hoặc tuyến không thực sự giao nhau. Ảnh chụp màn hình chỉ dùng để minh họa, không thay thế dữ liệu có thể truy xuất.
Trước hết lập mặt cắt xử lý tối thiểu: kiểm tra mốc thời gian, khử trôi tần số thấp khi phù hợp và dùng hệ số khuếch đại thận trọng. Sau đó mới tạo phương án đối chứng, chẳng hạn trừ nền theo tuyến, với cùng trục tọa độ và cửa sổ hiển thị.
Tín hiệu còn tồn tại qua các phương án xử lý hợp lý cho thấy có biến đổi dạng sóng; điều đó chưa chứng minh bản chất vật lý. Tín hiệu chỉ xuất hiện sau khi lọc mạnh hoặc tăng tương phản cần được hạ mức tin cậy.
Tín hiệu có thể liên quan đến đất đắp không đồng nhất, thay đổi độ ẩm, hạ tầng thoát nước, thay đổi chiều dày sàn hoặc lớp móng, đường ống, hố ga, cốt thép, khe, mép kết cấu, điều kiện tiếp xúc hoặc hốc rỗng chưa được xác minh. Rò rỉ đường ống và xói ngầm phải được coi là giả thuyết cho đến khi có kiểm tra độc lập.
Thiết bị ghi thời gian truyền hai chiều. Muốn đổi sang độ sâu phải biết hoặc ước tính vận tốc truyền sóng điện từ. Vận tốc thay đổi theo vật liệu và độ ẩm. Nếu không có mục tiêu biết trước độ sâu, phân tích vận tốc hoặc đối chiếu bằng khoan, nên giữ trục thời gian hoặc ghi rõ độ sâu chỉ là ước tính.
Không nên dùng một mức tin cậy chung. Cần tách riêng độ tin cậy về: sự tồn tại của biến đổi tín hiệu; tọa độ; tính liên tục theo mặt bằng; độ sâu; và nguyên nhân cụ thể. Ví dụ, có thể tin cậy trung bình rằng tồn tại biến đổi cục bộ nhưng tin cậy thấp rằng đó là hốc rỗng hở.
Chuyên đề 01 · Hiện trường
Xác định mục tiêu, mô hình đối tượng, lưới tuyến, định vị và kiểm soát chất lượng tại hiện trường.
Gửi bản vẽ, mô tả hiện trạng và câu hỏi kỹ thuật để URETEK đề xuất độ phủ, phương án thu thập và mức kiểm chứng phù hợp.
